Shloka 6
भीष्म–रामयुद्धवर्णनम्
Bhīṣma’s Account of the Strategic Engagement with Rāma Jāmadagnya
ततो निशि च राजेन्द्र प्रसुप्त: शरविक्षत: । दक्षिणेनेह पाश्वेन प्रभातसमये तदा,राजेन्द्र! ऐसी प्रार्थना करके बाणोंसे क्षत-विक्षत हुआ मैं रात्रिके अन्तमें प्रभातके समय दाहिनी करवटसे सो गया। महाराज! कुरुश्रेष्ठ! तत्पश्चात् जिन ब्राह्मणशिरोमणियोंने रथसे गिरनेपर मुझे थाम लिया और उठाया था तथा “डरो मत” ऐसा कहकर सान्त्वना दी थी, उन्हीं लोगोंने मुझे सपनेमें दर्शन दे मेरे चारों ओर खड़े होकर जो बात कही थी, उसे बताता हूँ, सुनो--
tato niśi ca rājendra prasuptaḥ śaravikṣataḥ | dakṣiṇeneha pārśvena prabhātasamaye tadā ||
پھر، اے راجندر! رات کے وقت تیروں سے زخمی و چاک چاک میں، سحر کے قریب یہاں دائیں کروٹ سو گیا۔ اور اب، اے کوروؤں میں برتر! جن برگزیدہ برہمنوں نے رتھ سے گرنے پر مجھے تھام کر اٹھایا تھا اور “ڈر مت” کہہ کر تسلی دی تھی، وہی خواب میں مجھے دکھائی دیے؛ میرے چاروں طرف کھڑے ہو کر جو باتیں انہوں نے کہیں—وہ میں تمہیں سناتا ہوں، سنو۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even amid the violence and pain of war, dharma is sustained through truthful counsel and fearless composure; the verse frames Bhishma’s suffering as a setting for receiving and transmitting guidance, reinforced by the reassuring words “Do not fear.”
Bhishma, grievously wounded by arrows, lies down and falls asleep near dawn on his right side. He then prepares to recount a dream-vision in which the same eminent Brahmins who earlier supported and comforted him appear around him and speak to him.