Shloka 126
Bhīṣma’s Appraisal of Pāṇḍava-Alliance Warriors (Śikhaṇḍin, Dhṛṣṭadyumna, and Allied Kings)
बालैरपि भवन्तस्तै: सर्व एव विशेषिता: । कुरुनन्दन! इनके आयुधों, गदाओं और बाणोंका आघात कोई भी नहीं सह सकते हैं। इसके सिवा न तो कोई इनके धनुषपर प्रत्यंचा ही चढ़ा पाते हैं, न युद्धमें इनकी भारी गदाको ही उठा सकते हैं और न इनके बाणोंका ही प्रयोग कर सकते हैं। वेगसे चलने, लक्ष्य-भेद करने, खाने-पीने तथा धूलि-क्रीड़ा करने आदिमें उन सबने बाल्यावस्थामें भी तुम्हें पराजित कर दिया था
bālair api bhavantas taiḥ sarva eva viśeṣitāḥ | kurunandana! eṣāṃ āyudhānāṃ gadānāṃ ca bāṇānāṃ cāghātaṃ kaścid api na soḍhuṃ śaknoti | ataḥ paraṃ na kaścid eṣāṃ dhanuṣi pratyāñcāṃ samāropayituṃ śaknoti, na yuddhe eṣāṃ gurvīṃ gadāṃ samuddhartum, na ca eṣāṃ bāṇān prayoktum | te vegena calane, lakṣyabhede, khāne-pāne tathā dhūli-krīḍāsu ca bālye 'pi tvāṃ parājitavantaḥ |
اے کُرونندن! تم سب بچپن میں بھی اُن کے مقابلے میں کم تر ٹھہرے۔ اُن کے ہتھیاروں—گداؤں اور تیروں—کی ضرب کوئی برداشت نہیں کر سکتا۔ پھر کوئی اُن کے کمانوں پر چِلّا چڑھا نہیں سکتا، نہ جنگ میں اُن کی بھاری گدا اٹھا سکتا ہے، نہ اُن کے تیروں کو ٹھیک طرح برت سکتا ہے۔ تیز رفتاری، نشانہ باندھنے، کھانے پینے اور گرد کی کھیلوں تک میں بھی انہوں نے تمہیں تمہارے لڑکپن ہی میں شکست دی تھی۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma underscores that true strength is proven by capability and discipline, not by status or pride; recognizing another’s superior skill is part of wise counsel and a check against reckless decisions in the lead-up to war.
In the Udyoga Parva’s pre-war counsel, Bhishma reminds a Kuru prince that certain warriors are so formidable that others cannot even handle their weapons, and that this superiority was evident since childhood in contests of speed, skill, and games—warning against underestimating them.