Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Bhīṣma’s Appraisal of Kaurava Champions (भीष्मकृतः रथिनां गुणनिरूपणम्)

सिन्धुराजो महाराज मतो मे द्विगुणो रथ: । योत्स्यते समरे राजन्‌ विक्रान्तो रथसत्तम:

sindhurājo mahārāja mato me dviguṇo rathaḥ | yotsyate samare rājan vikrānto rathasattamaḥ ||

اے مہاراج! میرے نزدیک سندھ کے راجا جےدرَتھ کی قوت دو رتھیوں کے برابر ہے۔ اے راجن، یہ نہایت دلیر اور رتھیوں میں برتر سورما بھی میدانِ جنگ میں پانڈوؤں کے مقابل آئے گا۔

सिन्धुराजःthe king of Sindhu (Jayadratha)
सिन्धुराजः:
Karta
TypeNoun
Rootसिन्धुराज
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
मतःconsidered / regarded
मतः:
Karta
TypeAdjective
Rootमत
FormMasculine, Nominative, Singular
मेby me / of me
मे:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
द्विगुणःtwofold / double
द्विगुणः:
Karta
TypeAdjective
Rootद्विगुण
FormMasculine, Nominative, Singular
रथःchariot-warrior (ratha)
रथः:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
योत्स्यतेwill fight
योत्स्यते:
Karta
TypeVerb
Rootयुध्
FormFuture, Third, Singular, Atmanepada
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
विक्रान्तःvaliant / bold
विक्रान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootविक्रान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
रथसत्तमःbest of chariot-warriors
रथसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootरथसत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
J
Jayadratha
S
Sindhu (kingdom)
P
Pāṇḍavas
C
chariot-warrior (rathī)

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya-world ethic of assessing warriors by capability and role in battle: leadership involves sober evaluation of strength, not merely lineage or rhetoric, and such appraisal informs strategic and moral responsibility in war.

In the Udyoga Parva’s war-preparations, Bhīṣma is describing and ranking allied fighters for the Kaurava side. Here he praises Jayadratha, king of Sindhu, judging him equivalent to two chariot-warriors and stating that he will fight against the Pāṇḍavas.