Shloka 5
Pāṇḍava-senā-niryāṇa and Vyūha-vibhāga (पाण्डवसेनानिर्याण तथा व्यूहविभाग)
आर्त वातात्मजं दृष्टवा क्रोधेनाभिहतं भृशम् । उत्स्मयन्निव दाशार्ह: कैतव्यं प्रत्यभाषत,वायुपुत्र भीमको क्रोधसे अत्यन्त पीड़ित और आहत देख दशार्हकुलभूषण श्रीकृष्णने उलूकसे मुसकराते हुए-से कहा--
ārtaṃ vātātmajaṃ dṛṣṭvā krodhenābhihataṃ bhṛśam | utsmayann iva dāśārhaḥ kaitavyaṃ pratyabhāṣata |
وایو پتر بھیم کو دیکھ کر کہ وہ غضب سے سخت مضطرب اور بری طرح مجروحِ دل ہے، داشارھ شری کرشن نے گویا ہلکی سی مسکراہٹ کے ساتھ کَیتویہ (اُلوک) سے خطاب کیا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts raw, overpowering anger (Bhīma’s agitation) with composed, purposeful speech (Kṛṣṇa’s measured reply). Ethically, it points to the value of self-mastery and strategic restraint in moments when conflict is escalating.
Sañjaya narrates that Kṛṣṇa notices Bhīma, the son of Vāyu, intensely afflicted and ‘struck’ by anger, and then Kṛṣṇa—appearing to smile—turns to address Ulūka (Kaitavya), setting up a pointed response in the diplomatic-war context of Udyoga Parva.