Rukmī’s Offer of Aid and Arjuna’s Refusal (रुक्मिप्रस्तावः—अर्जुनप्रत्याख्यानम्)
स्कन्धावारेण महता कुरुक्षेत्र जगाम ह
vaiśampāyana uvāca | skandhāvāreṇa mahatā kuru-kṣetraṃ jagāma ha |
وَیشَمپایَن نے کہا— وہ ایک عظیم لشکری پڑاؤ کے ساتھ کُرُکشیتر کی طرف روانہ ہوا۔ دشمن کی فوج کو کچلنے میں مشہور بھیشم کو سپہ سالار مقرر کر کے دُریودھن نے برگزیدہ برہمنوں سے سَواستی واچن (مبارک دعائیں) کروائیں اور انہیں گایوں اور سونے کے سکّوں کی کثیر دَکشِنا عطا کی۔ پھر برہمنوں نے فتح کی بشارت دینے والی دعاؤں سے راجا کی خوشحالی و عروج کا جشن منایا۔ اور راجا، سپاہیوں میں گھرا ہوا، بھیشم کو پیشِ صف رکھ کر، بھائیوں سمیت ہستناپور سے نکلا اور بڑے خیموں اور شامیانوں کے ساتھ کُرُکشیتر جا پہنچا۔
वैशम्पायन उवाच
The passage highlights how rulers seek public and ritual legitimacy at the threshold of war: appointing a revered leader (Bhīṣma), honoring brāhmaṇas with dakṣiṇā, and receiving auspicious blessings. Ethically, it shows the epic tension between outward rites of dharma (gifts, benedictions) and the inner moral burden of initiating a destructive conflict.
Duryodhana, after making Bhīṣma the commander-in-chief, performs auspicious arrangements—brāhmaṇas recite svasti and are rewarded with cows and gold. With the army surrounding him and Bhīṣma leading, he leaves Hastināpura with his brothers and advances to Kurukṣetra with large tents and camp equipment.