Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

उद्योगपर्व — अध्याय १५१: कृष्णस्य कौरव-अवज्ञा-निर्णयः तथा पाण्डव-योगाज्ञा

Krishna on the Kauravas’ Rejection of Counsel; Pandava Readiness Ordered

गजा: कण्टकसंनाहा लोहवर्मोत्तरच्छदा: । दृश्यन्ते तत्र गिर्याभा: सहस्रशतयोधिन:

gajāḥ kaṇṭakasaṃnāhā lohavarmottaracchadāḥ | dṛśyante tatra giryābhāḥ sahasraśatayodhinaḥ ||

وہاں کانٹوں والے ساز و سامان سے آراستہ، لوہے کی زرہ اور لوہے ہی کی جھول اوڑھے—پہاڑ جیسے عظیم ہاتھی دکھائی دیتے تھے، جو سینکڑوں اور ہزاروں جنگجوؤں کے مقابلے کی طاقت رکھتے تھے۔

गजाःelephants
गजाः:
Karta
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Nominative, Plural
कण्टक-संनाहाःhaving spiked harness/armour
कण्टक-संनाहाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकण्टकसंनाह
FormMasculine, Nominative, Plural
लोह-वर्म-उत्तरच्छदाःwith iron armour and iron covering/cloth
लोह-वर्म-उत्तरच्छदाः:
Karta
TypeAdjective
Rootलोहवर्मोत्तरच्छद
FormMasculine, Nominative, Plural
दृश्यन्तेare seen/appear
दृश्यन्ते:
Karma
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada, Passive/Impersonal (lakāra: laṭ)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
गिरि-आभाःmountain-like
गिरि-आभाः:
Karta
TypeAdjective
Rootगिर्याभ
FormMasculine, Nominative, Plural
सहस्र-शत-योधिनःfighting with thousands and hundreds (i.e., very many warriors)
सहस्र-शत-योधिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहस्रशतयोधिन्
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
E
elephants (gajāḥ)
S
spiked harness/armour (kaṇṭakasaṃnāha)
I
iron armour (lohavarma)
I
iron caparison/covering (uttaracchada)

Educational Q&A

The verse highlights how the build-up of overwhelming martial resources intensifies the moral burden of choosing war; such displays of power function as intimidation and signal that the coming conflict will be catastrophic, thereby sharpening the ethical imperative to seek a just resolution.

Vaiśampāyana describes the war array: massive elephants, outfitted with spiked war-gear and iron protection, stand like mountains and are portrayed as capable of engaging vast numbers of enemy warriors—an image of formidable readiness on the battlefield.