Shloka 14
भीष्मस्य दुर्योधनं प्रति कुलहितोपदेशः | Bhīṣma’s Counsel to Duryodhana on Dynastic Welfare
Devanagari script
मया प्लवेन संग्राम तितीर्षन्ति दुरत्ययम् । अपारे पारकामा ये त्यजेयं तानहं कथम्,जो मुझको ही नौका बनाकर उसके सहारे दुर्लड्घ्य समरसागरको पार करना चाहते हैं और मेरे ही भरोसे अपार संकटसे पार होनेकी इच्छा रखते हैं, उन्हें इस संकटके समयमें कैसे त्याग दूँ?
Transliteration
mayā plavena saṅgrāmaṃ titīrṣanti duratyayam | apāre pārakāmā ye tyajeyaṃ tān ahaṃ katham ||
Translation
جو مجھے ہی کشتی بنا کر اس دشوارگذر جنگ کے سمندر کو پار کرنا چاہتے ہیں، اور بے کنار خطرے میں میرے سہارے دوسرے کنارے تک پہنچنے کی آرزو رکھتے ہیں—ایسے بحران کے وقت میں انہیں کیسے چھوڑ دوں؟
Word by Word
मयाby me / with me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
प्लवेनby a boat, with a raft
प्लवेन:
Karana
TypeNoun
Rootप्लव
FormMasculine, Instrumental, Singular
संग्रामम्the battle
संग्रामम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Accusative, Singular
तितीर्षन्तिthey wish to cross / they are trying to cross
तितीर्षन्ति:
TypeVerb
Rootतॄ (तरणे)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
दुरत्ययम्hard to pass, difficult to cross
दुरत्ययम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुरत्यय
FormMasculine, Accusative, Singular
अपारेin the boundless (situation/sea)
अपारे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअपार
FormNeuter, Locative, Singular
पारकामाdesiring to reach the far shore
पारकामा:
Karta
TypeAdjective
Rootपारकाम
FormMasculine, Nominative, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
त्यजेयम्I should abandon
त्यजेयम्:
TypeVerb
Rootत्यज्
FormOptative, First, Singular, Parasmaipada
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
Speaker
कर्ण उवाच
Characters & Entities
K
Karna (speaker)W
war/battle (saṅgrāma) as an 'ocean'B
boat/raft (plava) as metaphorVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes