Shloka 40
उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः
Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya
मातड़ो मत्त इव च परीयात् सुमहामना: । ब्राह्मणेभ्यो नमेन्नित्यं धर्मायैव च संजय,संजय! महामनस्वी क्षत्रिय मदमत्त हाथीके समान सर्वत्र निर्भय विचरण करे और सदा ब्राह्मणोंको तथा धर्मको ही नमस्कार करे
mātaṅgo matta iva ca parīyāt sumahāmanāḥ | brāhmaṇebhyo namennityaṃ dharmāyaiva ca sañjaya sañjaya ||
بیٹے نے کہا—“اے سنجے، سنجے! عظیمُ النفس کشتریہ مدہوش ہاتھی کی مانند ہر جگہ بےخوف پھرے؛ مگر وہ ہمیشہ برہمنوں کو اور صرف دھرم ہی کو سجدۂ تعظیم کرے۔”
पुत्र उवाच
Educational Q&A
A kṣatriya’s public strength should be fearless and unhesitating, but it must be governed by reverence—especially toward brāhmaṇas and toward Dharma—so that power remains aligned with righteousness rather than pride.
In a didactic exchange within Udyoga Parva, the speaker identified as “the son” addresses Sañjaya, using the image of a rutting elephant to describe bold kṣatriya conduct, while simultaneously prescribing continual homage to brāhmaṇas and Dharma as the ethical boundary for such boldness.