Shloka 53
Udyoga-parva Adhyāya 123 — Bhīṣma–Droṇa–Vidura Upadeśa to Duryodhana
Keśava-vākya aftermath
यः स देवान् सगन्धर्वान् सयक्षासुरपन्नगान् | अजयत् खाण्डवप्रस्थे कस्तं युध्येत मानव:,“जिन्होंने खाण्डववनमें गन्धर्वों, यक्षों, असुरों और नागोंसहित सम्पूर्ण देवताओंको जीत लिया था, उन अर्जुनके साथ कौन मनुष्य युद्ध कर सकेगा?
yaḥ sa devān sagandharvān sayakṣāsurapannagān | ajayat khāṇḍavaprasthē kas taṃ yudhyeta mānavaḥ ||
جس نے کھانڈوَپرسْتھ میں گندھرو، یکشوں، اسوروں اور ناگوں سمیت دیوتاؤں تک کو زیر کر لیا تھا—اُس ارجن کے مقابل کون انسان جنگ کر سکتا ہے؟
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches prudent judgment in conflict: when a person’s proven strength surpasses even superhuman opponents, challenging him out of pride or hostility is ethically and practically self-destructive.
Vaiśampāyana highlights Arjuna’s extraordinary past victories at Khāṇḍavaprastha—over Devas and other powerful beings—to argue that no ordinary human could reasonably stand against him in battle.