Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

नारदकथितं माधव्याः तपश्चर्या–ययातेः स्वर्गविचारः | Nārada on Mādhavī’s Asceticism and the Scrutiny of Yayāti in Heaven

जातमात्र सुतं तं च विश्वामित्रो महामुनि: । संयोज्यार्थस्तथा धर्मरश्वैस्त: समयोजयत्‌,पुत्रके उत्पन्न होते ही महामुनि विश्वामित्रने उसे धर्म, अर्थ तथा उन अश्वोंसे सम्पन्न कर दिया

jātamātraṃ sutaṃ taṃ ca viśvāmitro mahāmuniḥ | saṃyojyārthas tathā dharmar aśvais taḥ samayojayat |

بیٹا پیدا ہوتے ہی مہامنی وشوامتر نے فوراً اسے اَرتھ اور دھرم سے وابستہ کیا اور عمدہ گھوڑوں سے آراستہ کر دیا—تاکہ وہ فرض کی راہ اور مؤثر عمل کے لیے تیار و توانا ہو۔

जातमात्रम्just-born
जातमात्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजातमात्र
FormNeuter, Accusative, Singular
सुतम्son
सुतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वामित्र
FormMasculine, Nominative, Singular
महामुनिःgreat sage
महामुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहामुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
संयोज्यhaving endowed/connected (having furnished)
संयोज्य:
TypeVerb
Rootसम्-युज्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
अर्थम्wealth, means
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाlikewise, also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
धर्मम्dharma, righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
Karana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Instrumental, Plural
तैःwith those
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Instrumental, Plural
समयोजयत्he endowed/furnished (he joined, provided)
समयोजयत्:
TypeVerb
Rootसम्-युज्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

नारद उवाच

N
Nārada
V
Viśvāmitra
T
the newborn son (suta)
H
horses (aśva)

Educational Q&A

The verse highlights the ideal balance of dharma (ethical duty) and artha (practical means). Right conduct alone is incomplete without the resources and training to carry it out; likewise, resources gain legitimacy and direction when guided by dharma.

Nārada narrates that immediately after a child’s birth, the sage Viśvāmitra provides him with the foundations for life—dharma and artha—and also equips him with horses, suggesting readiness for responsibilities associated with action, travel, or royal/warrior life.