Shloka 19

Haryaśva’s Agreement with Gālava and the Birth of Vasumanā

Nārada’s narration

Devanagari script

कोशधान्यबलोपेतं प्रियपौरं द्विजप्रियम्‌ । प्रजाभिकामं शाम्यन्तं कुर्वाणं तप उत्तमम्‌,वे कोष, धन-धान्य और सैनिकबल--सबसे सम्पन्न थे। पुरवासी प्रजा उन्हें बहुत ही प्रिय थी। ब्राह्मणोंके प्रति उनका अधिक प्रेम था। वे प्रजावर्गके हितकी इच्छा रखते थे। उनका मन भोगोंसे विरक्त एवं शान्त था। वे उत्तम तपस्यामें लगे हुए थे

Transliteration

kośadhānyabalopetaṃ priyapauraṃ dvijapriyam | prajābhikāmaṃ śāmyantaṃ kurvāṇaṃ tapa uttamam ||

Translation

وہ خزانے، مال و غلہ اور لشکری قوت سے مالا مال تھا۔ شہر والوں کا محبوب اور برہمنوں کا خاص عزیز تھا۔ رعایا کی بھلائی کا خواہاں، دل سے پُرسکون اور لذتوں کی وابستگی سے آزاد؛ وہ اعلیٰ ترین تپسیا میں مشغول رہتا تھا۔

Word by Word

• {'kośa': 'treasury

• royal store of wealth', 'dhānya': 'grain

• provisions', 'bala': 'strength

• military force', 'upeta': 'endowed with

• possessed of', 'priya': 'dear

• beloved', 'paura': 'townspeople

• citizens', 'dvija': '‘twice-born’

• Brahmin (also used for the upper varṇas, but here chiefly Brahmins)', 'dvijapriya': 'one who is dear to Brahmins

• devoted to Brahmins', 'prajā': 'subjects

• the people', 'abhikāma': 'desiring

• wishing for (here: wishing their good)', 'śāmyantam': 'peaceful

• self-controlled', 'kurvāṇam': 'doing

• engaged in', 'tapas': 'austerity

• disciplined spiritual effort', 'uttamam': 'highest

Speaker

नारद उवाच

Characters & Entities

• Nārada
• paurāḥ (townspeople/citizens)
• dvijāḥ (Brahmins)
• prajā (subjects/people)
• kośa (treasury)
• dhānya (grain stores)
• bala (army/force)
• tapas (austerity)