Shloka 16
धन-निरुक्ति तथा गालवस्य गुरुदक्षिणा-प्रसङ्गः
Etymology of Wealth and the Gurudakṣiṇā Predicament of Gālava
Devanagari script
तदायुष्मन् खगपते यथेष्टं गम्पतामित: । न च ते गर्हणीयाहं गर्हितव्या: स्त्रियः क्वचित्,“अतः आयुष्मन् पक्षिराज! अब तुम यहाँसे अपने अभीष्ट स्थानको जाओ। आजसे तुम्हें मेरी निन्दा नहीं करनी चाहिये। मेरी ही क्यों, कहीं किसी भी स्त्रीकी निन््दा करनी उचित नहीं है
Translation
“پس اے عمر دراز پرندوں کے سردار، اب یہاں سے اپنی من چاہی جگہ کو جاؤ۔ اور آج سے تمہیں میری مذمت نہیں کرنی چاہیے؛ بلکہ کہیں بھی کسی عورت کی مذمت کرنا مناسب نہیں۔”
Word by Word
तत्that (instruction/statement)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
आयुष्मन्O long-lived one / sir
आयुष्मन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआयुष्मन्
FormMasculine, Vocative, Singular
खगपतेO lord of birds
खगपते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootखगपति
FormMasculine, Vocative, Singular
यथाas / according to
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
इष्टम्desired (place/way)
इष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootइष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
गम्go
गम्:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
पताम्fly
पताम्:
Karta
TypeVerb
Rootपत्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
इतःfrom here
इतः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootइतः
नnot
न:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootच
तेof you / for you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
गर्हणीयम्to be censured / blameworthy
गर्हणीयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगर्हणीय
FormNeuter, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormMasculine/Feminine, Nominative, Singular
गर्हितव्याto be censured / blameworthy
गर्हितव्या:
Karma
TypeAdjective
Rootगर्हितव्य
FormFeminine, Nominative, Plural
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Nominative, Plural
क्वचित्ever / anywhere / at any time
क्वचित्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootक्वचित्
Speaker
नारद उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes