Shloka 9

Udyoga Parva, Adhyāya 101: Bhogavatī-varṇana, Nāga-vaṃśa-kathana, and Sumukha-vivāha-prastāva

Devanagari script

पश्चिमा वारुणी दिक्‌ च धार्यते वै सुभद्रया । महानुभावया नित्यं मातले विश्वरूपया,मातले! महाप्रभावशालिनी विश्वरूपा सुभद्रा नामवाली सुरभिकन्याके द्वारा वरुणदेवकी पश्चिमदिशा धारण की जाती है

Transliteration

paścimā vāruṇī dik ca dhāryate vai subhadrayā | mahānubhāvayā nityaṃ mātale viśvarūpayā, mātale! mahāprabhāvaśālinī viśvarūpā subhadrā nāmavālī surabhikanyākē dvārā varuṇadevasya paścimadiśā dhāryate |

Translation

نارد نے کہا—اے ماتلی! ورُن کی مغربی سمت کو ہمیشہ سُبھدرا سنبھالتی ہے۔ وہ عظیم الشأن، کثیرالہیئت (وشوروپا)، نہایت بااثر—سُرَبھی کی بیٹی ‘سُبھدرا’ ہے۔

Word by Word

• पश्चिमा: western
• पश्चिमा: Karma
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• वारुणी: of Varuṇa / belonging to Varuṇa
• वारुणी: Karma
• Type: Adjective
• Root: वारुणी
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• दिक्: direction (quarter)
• दिक्: Karma
• Type: Noun
• Root: दिश्
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• धार्यते: is borne/held/sustained
• Type: Verb
• Root: धृ
• Form: Present, Passive, Third, Singular

• वै: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• सुभद्रया: by Subhadrā
• सुभद्रया: Karana
• Type: Noun
• Root: सुभद्रा
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• महानुभावया: by the great-souled (lady)
• महानुभावया: Karana
• Type: Adjective
• Root: महानुभावा
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• नित्यं: always
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य

• मातले: O Mātali
• Type: Noun
• Root: मातलि
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• विश्वरूपया: by the many-formed / all-formed (lady)
• विश्वरूपया: Karana
• Type: Adjective
• Root: विश्वरूपा
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

Speaker

नारद उवाच

Characters & Entities

• Nārada
• Mātali
• Subhadrā (Surabhi-born maiden, viśvarūpā)
• Varuṇa