Shloka 37
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
Devanagari script
न जातु बलवान भूत्वा दुर्बले विश्वसेत् क्वचित् | भारुण्डसदृशा होते निपतन्ति प्रमाद्यत:,राजा स्वयं बलवान् होकर भी कभी अपने दुर्बल शत्रुका विश्वास न करे; क्योंकि ये असावधानीकी दशामें बाज पक्षीकी तरह झपट्टा मारते हैं
Transliteration
na jātu balavān bhūtvā durbale viśvaset kvacit | bhāruṇḍa-sadṛśā hy ete nipatanti pramādyataḥ ||
Translation
وام دیو نے کہا—بادشاہ خود طاقتور ہو تب بھی کمزور دشمن پر کبھی بھروسا نہ کرے؛ کیونکہ غفلت کے لمحے میں ایسے دشمن بھارونڈ پرندے کی طرح اچانک جھپٹ پڑتے ہیں۔
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
जातुever, at any time
जातु:
TypeIndeclinable
Rootजातु
बलवान्strong, powerful
बलवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
TypeVerb
Rootभू
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
दुर्बलेin/with regard to a weak (one)
दुर्बले:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदुर्बल
FormMasculine, Locative, Singular
विश्वसेत्should trust
विश्वसेत्:
TypeVerb
Rootवि-श्वस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
क्वचित्anywhere, ever
क्वचित्:
TypeIndeclinable
Rootक्वचित्
भारुण्ड-सदृशाःresembling the bhāruṇḍa-bird
भारुण्ड-सदृशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootभारुण्डसदृश
FormMasculine, Nominative, Plural
ह्येतेfor these indeed
ह्येते:
TypeIndeclinable
Rootहि + एते
निपतन्तिfall upon, swoop down
निपतन्ति:
TypeVerb
Rootनि-पत्
FormPresent (Lat), 3rd, Plural, Parasmaipada
प्रमाद्यतःfrom (one who is) careless; when (one) is negligent
प्रमाद्यतः:
Apadana
TypeVerb
Rootप्र-मद्
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter (agreeing with implied 'one'), Ablative, Singular
Speaker
वामदेव उवाच
Characters & Entities
V
VāmadevaR
rājā (king)D
durbala-śatru (weak enemy)B
bhāruṇḍa (bird of prey)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes