Shloka 30
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
अग्राम्यचरितां वृत्ति यो न सेवेत नित्यदा | जितानामजितानां च क्षत्रधर्मादपैति सः,जो मनके प्रतिकूल होनेके कारण अपने ही प्रयोजनकी सिद्धि चाहनेवाले सुहृदकी बात नहीं सहन करता और अपनी अर्थसिद्धिके विरोधी वचनोंको भी सुनता है, सदा अनमना- सा रहता है, जो बुद्धिमान् शिष्ट पुरुषोंद्वारा आचरणमें लाये हुए बर्तावका सदा सेवन नहीं करता एवं पराजित या अपराजित व्यक्तियोंको उनके परम्परागत आचारका पालन नहीं करने देता, वह क्षत्रिय-धर्मसे गिर जाता है
agrāmyacaritāṁ vṛttiṁ yo na seveta nityadā | jitānām ajitānāṁ ca kṣatradharmād apaiti saḥ ||
جو شخص ہمیشہ شائستہ لوگوں کے اختیار کردہ غیر فحش (اَگرامیہ) طرزِ عمل کو نہیں اپناتا، اور جیتنے والوں اور نہ جیتے جانے والوں—دونوں کو—ان کے موروثی و روایتی آداب پر قائم نہیں رہنے دیتا، وہ کشتریہ دھرم سے ہٹ جاتا ہے۔
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A kṣatriya’s dharma depends on disciplined, cultured conduct and on maintaining rightful norms in society; abandoning refined behavior and disrupting established codes—whether for the defeated or the undefeated—constitutes a fall from kṣatriya-duty.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and governance, the sage Vāmadeva lays down a criterion for true kṣatriya conduct: constant adherence to dignified behavior and the upholding of proper customary discipline for all parties, not only for one’s own side.