Shloka 29
उतथ्योपदेशः—राजधर्मः, दर्पनिग्रहः, प्रजारक्षणम्
Utathya’s Instruction: Royal Dharma, Restraint of Pride, Protection of Subjects
Devanagari script
स यथा दर्पसहितमधर्म नानुसेवते । तथा वर्तस्व मान्धातत्रिरं चेत् स्थातुमिच्छसि,मान्धाता! यदि तुम चिरकालतक राजसिंहासनपर विराजमान रहना चाहते हो तो ऐसा बर्ताव करो, जिससे तुम्हारे द्वारा दर्प और अधर्मका सेवन न हो
Transliteration
sa yathā darpa-sahitam adharmam nānusevate | tathā vartasva māndhātar ciraṁ cet sthātum icchasi ||
Translation
اے ماندھاتا! جیسے آدمی غرور کے ساتھ جڑے اَدھرم کی پیروی نہیں کرتا، ویسے ہی تم بھی اپنا چلن رکھو—اگر تم دیر تک (تخت و تاج پر) قائم رہنا چاہتے ہو۔
Word by Word
सःhe/that (one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
दर्प-सहितम्accompanied by pride
दर्प-सहितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदर्प + सहित
FormNeuter, Accusative, Singular
अधर्मम्unrighteousness, adharma
अधर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootअधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अनुसेवतेpractises, resorts to, indulges in
अनुसेवते:
TypeVerb
Rootअनु-सेव्
FormLat, Atmanepada, Third, Singular, Present
तथाso, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
वर्तस्वconduct yourself, behave
वर्तस्व:
TypeVerb
Rootवृत्
FormLot, Atmanepada, Second, Singular, Imperative
मान्धातःO Mandhātṛ
मान्धातः:
TypeNoun (proper name)
Rootमान्धातृ
FormMasculine, Vocative, Singular
चिरम्for a long time
चिरम्:
TypeIndeclinable
Rootचिरम्
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
स्थातुम्to stand, to remain
स्थातुम्:
TypeVerb
Rootस्था
FormTumun (infinitive)
इच्छसिyou desire, you wish
इच्छसि:
TypeVerb
Rootइष्
FormLat, Parasmaipada, Second, Singular, Present
Speaker
उतथ्य उवाच
Characters & Entities
U
UtathyaM
MāndhātṛVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes