Shloka 21
Adhyāya 90 — Protection of Livelihoods, Brahmanical Subsistence Norms, and Royal Oversight (राष्ट्रवृत्ति-राष्ट्रगुप्ति-उपदेशः)
भीष्म उवाच यच्चरा हाचरानद्युरदंष्टान् दंष्टिणस्तथा । आशीविषा इव क्ुद्धा भुजजड़ान् भुजगा इव,भीष्मजीने कहा--राजन! जैसे क्रोधमें भरे हुए बड़े-बड़े विषधर सर्प दूसरे छोटे सर्पोंको खा जाते हैं, जिस प्रकार पैरोंसे चलनेवाले प्राणी न चलनेवाले प्राणियोंको अपने उपभोगमें लाते हैं और दाढ़वाले जन्तु बिना दाढ़वाले जीवोंको अपना आहार बना लेते हैं (उसी प्राकृतिक नियमके अनुसार बहुसंख्यक दुर्बल मनुष्योंपर एक सबल मनुष्य शासन करने लगता है)
bhīṣma uvāca | yac carāḥ ācarān adyur adaṃṣṭrān daṃṣṭinaḥ tathā | āśīviṣā iva kruddhā bhujaṅgān bhujaṅgā iva ||
بھیشم نے کہا— اے راجن! جیسے چلنے والے جاندار بےحرکت جانداروں کو اپنے مصرف میں لے آتے ہیں، اور دانتوں والے بےدانتوں کو شکار بناتے ہیں؛ اسی طرح غضب سے بھرے زہریلے سانپ دوسرے سانپوں کو نگل جاتے ہیں۔ اسی سخت قانونِ فطرت کے تحت طاقتور بہت سے کمزوروں پر غلبہ پا لیتا ہے۔
भीष्म उवाच