Shloka 38

राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः

Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration

Devanagari script

अजस्मुपयोक्तव्यं फलं गोमिषु भारत । प्रभावयन्ति राष्ट्र च व्यवहारं कृषिं तथा,भारत! व्यापारियोंको उनके परिश्रमका फल सदा देते रहना चाहिये; क्योंकि वे ही राष्ट्रके वाणिज्य, व्यवसाय तथा खेतीकी उन्नति करते हैं

Transliteration

ajas mupayoktavyaṁ phalaṁ gomiṣu bhārata | prabhāvayanti rāṣṭraṁ ca vyavahāraṁ kṛṣiṁ tathā |

Translation

اے بھارت! خصوصاً تجارت و کاروبار میں لگے لوگوں کو ان کی محنت کا پھل برابر اور مناسب طور پر دیتے رہنا چاہیے؛ کیونکہ وہی مملکت کے لین دین، تجارت، معاشی سرگرمیوں اور حتیٰ کہ زراعت کو بھی فروغ دیتے ہیں۔

Word by Word

अजस्रम्always, continually

उपयोक्तव्यम्should be given/assigned (is to be bestowed)

फलम्fruit, reward

गोमिषुamong cows / in cattle (context: in matters of cattle/wealth)

भारतO Bharata

प्रभावयन्तिthey promote, they cause to flourish

राष्ट्रम्the kingdom/state

चand

व्यवहारम्commerce, business dealings

कृषिम्agriculture, farming

तथाlikewise, also

भारतO Bharata

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Bharata (addressed king)

rāṣṭra (the kingdom/state)

vyavahāra (commerce/transactions)

kṛṣi (agriculture)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes