Shloka 25
Mantri-Parīkṣā — Testing Ministers, Securing Counsel, and Ethical Criteria for Advisers (अध्याय ८४)
राजन! जो बोलनेमें कुशल, शौर्यसम्पन्न, प्रत्येक बातको ठीक-ठीक समझनेमें निपुण, कुलीन, सत्त्वयुक्त, संकेत समझनेवाले, निष्ठरतासे रहित (दयालु), देश और कालके विधानको जाननेवाले तथा स्वामीके कार्य एवं हितकी सिद्धि चाहनेवाले हों, ऐसे पुरुषोंको सदा सभी प्रयोजनोंकी सिद्धिके लिये मन्त्री बनाना चाहिये ।। हीनतेजो$भिसंसृष्टो नैव जातु व्यवस्यति । अवश्यं जनयत्येव सर्वकर्मसु संशयम्,तेजोहीन मन्त्रीके सम्पर्कमें रहनेवाला राजा कभी कर्तव्य और अकर्तव्यका निर्णय नहीं कर सकता। वैसा मन्त्री सभी कार्योंमें अवश्य ही संशय उत्पन्न कर देता है
rājan! yo vaktum kuśalaḥ śauryasampannaḥ pratyekaṃ vākyaṃ yathāvat pratipattum nipuṇaḥ kulīnaḥ sattvayuktaḥ saṅketa-jñaḥ anṛśaṃsya-yuktaḥ deśa-kāla-vidhijñaḥ svāminaḥ kārya-hita-siddhi-kāmaś ca bhavet, tādṛśān puruṣān sarvadā sarvaprayojana-siddhaye mantriṇaḥ kuryāt. hīna-tejo’bhisaṃsṛṣṭo naiva jātu vyavasyati; avaśyaṃ janayaty eva sarva-karmasu saṃśayam.
بھیشم کہتے ہیں—اے راجن! ایسے مردوں کو ہمیشہ ہر مقصد کی تکمیل کے لیے وزیر بنانا چاہیے جو گفتگو میں ماہر، شجاعت سے آراستہ، ہر بات کو ٹھیک ٹھیک سمجھنے میں چابک دست، عالی نسب، ثابت قدم و باکردار، اشاروں اور نیتوں کو بھانپنے والے، رحم دل، ملک و زمانے کے تقاضوں سے واقف، اور اپنے آقا کے کام اور بھلائی کی تکمیل کے خواہاں ہوں۔ مگر جو بادشاہ کم فروغ وزیر کی صحبت میں رہے وہ کبھی فرض و نافرَض کا پختہ فیصلہ نہیں کر پاتا؛ ایسا وزیر ہر کام میں لازماً شک و شبہ پیدا کر دیتا ہے۔
भीष्म उवाच