Shloka 23
Mantri-Parīkṣā — Testing Ministers, Securing Counsel, and Ethical Criteria for Advisers (अध्याय ८४)
जिनमें विनययुक्त बुद्धि, सुन्दर स्वभाव, तेज, वीरता, क्षमा, पवित्रता, प्रेम, धृति और स्थिरता हो, उनके इन गुणोंकी परीक्षा करके यदि वे राजकीय कार्यभारको सँभालनेमें प्रौढ़ तथा निष्कपट सिद्ध हों तो राजा उनमेंसे पाँच व्यक्तियोंको चुनकर अर्थमन्त्री बनावे ।। पर्याप्तवचनान् वीरान् प्रतिपत्तिविशारदान् । कुलीनात् सत्त्वसम्पन्नानिज्धितज्ञाननिष्ठरान्
Bhīṣma uvāca: yeṣāṁ vinayayuktā buddhiḥ, sundaraḥ svabhāvaḥ, tejaḥ, vīryam, kṣamā, pavitratā, prema, dhṛtiḥ ca sthairyaṁ ca bhavati, teṣāṁ guṇān parīkṣya yadi te rājakīya-kāryabhāraṁ soḍhuṁ prauḍhā niṣkapaṭāś ca siddhāḥ syuḥ, tadā rājā teṣāṁ madhyāt pañca puruṣān varayitvā arthamantriṇaḥ kuryāt. paryāptavacanān vīrān pratipattiviśāradān, kulīnān sattvasampannān niścitajñānanisthirān.
بھیشم نے کہا—جن میں باادب و منضبط عقل، خوشگوار مزاج، تیزبینی و جلال، شجاعت، بردباری، پاکیزگی، محبت، عزم اور استقامت ہو—ان اوصاف کی آزمائش کے بعد اگر وہ شاہی انتظام کا بوجھ اٹھانے میں پختہ اور بےدغا ثابت ہوں تو بادشاہ ان میں سے پانچ کو چن کر مالی و سیاسی امور کے وزیر مقرر کرے۔ وہ نپے تُلے مگر کافی کلام والے، دلیر، رائے و عمل میں ماہر، عالی نسب، اخلاقی قوت سے مالامال اور یقینی علم میں ثابت قدم ہوں۔
भीष्म उवाच