Shloka 1
Brāhmaṇa-bheda-nirṇaya and Rājā’s Regulatory Duties (ब्राह्मणभेदनिर्णयः)
/ ऑपन-- मा बक। डे: षट्सप्ततितमो< ध्याय: उत्तम-अधम ब्राह्मणोंके साथ राजाका बर्ताव युधिछिर उवाच स्वकर्मण्यपरे युक्तास्तथैवान्ये विकर्मणि । तेषां विशेषमाचक्ष्व ब्राह्मणानां पितामह,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! कुछ ब्राह्मण अपने वर्णोचित कर्मोमें लगे रहते हैं तथा दूसरे बहुत-से ब्राह्मण अपने वर्णके विपरीत कर्ममें प्रवृत्त हो जाते हैं। उन सभी ब्राह्मणोंमें क्या अन्तर है? यह मुझे बताइये
Yudhiṣṭhira uvāca: svakarmaṇy apare yuktās tathaivānye vikarmaṇi | teṣāṁ viśeṣam ācakṣva brāhmaṇānāṁ pitāmaha ||
یُدھِشٹھِر نے کہا—اے پِتامہ! کچھ برہمن اپنے ورن کے مقررہ کرموں میں لگے رہتے ہیں اور کچھ دوسرے برہمن ورن کے خلاف اعمال میں مبتلا ہو جاتے ہیں۔ ان برہمنوں میں امتیاز کیا ہے؟ مہربانی فرما کر مجھے بتائیے۔
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-inquiry: how to discern true Brāhmaṇa conduct by distinguishing adherence to prescribed duty (svakarma) from deviation into improper action (vikarma), emphasizing ethical evaluation over mere social label.
In the Śānti Parva dialogue, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma as ‘Grandfather’ and asks him to explain the difference between Brāhmaṇas who live by their proper duties and those who act contrary to them.