Shloka 32
राजधर्मः—प्रजापालनं दानयज्ञश्च
Royal Duty—Protection of Subjects, Generosity, and Sacrificial Discipline
यं हि वैद्या: कुले जाता ह्वृत्तिभयपीडिता: । प्राप्य तृप्ता: प्रतिष्ठन्ति धर्म:को5भ्यधिकस्तत:,जीवन-निर्वाहका कोई उपाय न होनेके कारण जो भयसे पीड़ित रहते हैं, ऐसे कुलीन एवं विद्वान् पुरुष जिस राजाका आश्रय लेकर संतुष्ट हो प्रतिष्ठापूर्वक रहने लगते हैं, उस राजाके लिये इससे बढ़कर धर्मकी बात और क्या होगी?
yaṃ hi vaidyāḥ kule jātā vṛttibhaya-pīḍitāḥ | prāpya tṛptāḥ pratiṣṭhanti dharmo 'bhyadhikas tataḥ ||
جب روزی روٹی کا کوئی وسیلہ نہ ہو اور خوف سے ستائے ہوئے ہوں، تو ایسے شریف النسل اور اہلِ علم—جو طبیبوں کے خاندان میں پیدا ہوئے ہوں—جس بادشاہ کی پناہ پا کر مطمئن ہو جائیں اور عزت و وقار کے ساتھ ٹھہر سکیں، اس بادشاہ کے لیے اس سے بڑھ کر دھرم کا کام اور کیا ہو سکتا ہے؟
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s highest dharma includes giving refuge and secure livelihood to worthy, learned people who are distressed—so they can live contentedly and with dignity.
In the Shanti Parva’s instruction on royal duty, Bhishma explains to the ruler that providing protection and stable support to well-born, learned physicians (and by extension other dependents/experts) is a supremely meritorious act of governance.