Shloka 16
Yogakṣema, Purohita, and the Mucukunda–Vaiśravaṇa Dialogue (योगक्षेम–पुरोहित–मुचुकुन्दवैश्रवणसंवादः)
ततोअब्रवीद् वैश्रवणो राजानं सपुरोहितम् । नाहं राज्यमनिर्दिष्टं कस्मैचिद् विदधाम्युत,तब कुबेरने पुरोहितसहित राजा मुचुकुन्दसे कहा--'पृथ्वीपते! मैं ईश्वरकी आज्ञाके बिना न तो किसीको राज्य देता हूँ और न भगवान्की अनुमतिके बिना दूसरेका राज्य छीनता ही हूँ। इस बातको तुम अच्छी तरह समझ लो। यद्यपि ऐसी ही बात है तो भी आज मैं तुम्हें इस सारी पृथ्वीका राज्य दे रहा हूँ। तुम मेरी दी हुई इस सम्पूर्ण पृथ्वीका शासन करो'। उनके ऐसा कहनेपर राजा मुचुकुन्दने इस प्रकार उत्तर दिया
tato 'bravīd vaiśravaṇo rājānaṃ sa-purohitam | nāhaṃ rājyam anirdiṣṭaṃ kasmaicid vidadhāmy uta ||
تب پُروہت کے ساتھ موجود بادشاہ سے ویشروَن (کُبیر) نے کہا—“اے زمین کے پالک! جو اقتدار باقاعدہ طور پر مقرر نہ ہو، میں وہ کسی کو نہیں دیتا؛ اور نہ میں اپنی مرضی سے بادشاہی عطا کرتا ہوں، نہ کسی کی سلطنت چھینتا ہوں۔”
धनद उवाच
Educational Q&A
Political power (rājya) should not be granted arbitrarily; it must be conferred according to proper authorization and dharmic procedure, emphasizing legitimacy and restraint in governance.
Kubera (Vaiśravaṇa) addresses a king accompanied by his priest, stating that he does not bestow kingship without due appointment—setting a moral frame for the ensuing grant of rule described in the surrounding passage.