Shloka 14

Purohita-Niyoga and the Brahma–Kṣatra Concord

Aila–Kaśyapa Saṃvāda

Devanagari script

ब्रह्मवृक्षो रक्ष्यमाणो मधु हेम च वर्षति । अरक्ष्यमाण: सततमश्रु पापं च वर्षति,ब्राह्मणरूपी वृक्षकी यदि रक्षा की जाती है तो वह मधुर सुख और सुवर्णकी वर्षा करता है और यदि उसकी रक्षा नहीं की गयी तो उससे निरन्तर दुःखके आँसुओं और पापकी वृष्टि होती है

Transliteration

brahmavṛkṣo rakṣyamāṇo madhu hema ca varṣati | arakṣyamāṇaḥ satatam aśru pāpaṃ ca varṣati ||

Translation

کاشیپ نے کہا—برہمن، جو برہما-ورکش (مقدس درخت) کے مانند ہے، اگر اس کی حفاظت کی جائے تو وہ شہد جیسی مٹھاس اور سونے جیسی دولت برساتا ہے؛ اور اگر حفاظت نہ ہو تو وہ مسلسل غم کے آنسو اور گناہ کی بارش کرتا ہے۔ لہٰذا برہمن کی نگہبانی فلاح کو قائم رکھتی اور اخلاقی زوال کو روکتی ہے۔

Word by Word

ब्रह्मवृक्षःthe Brahmin-tree (tree in the form of Brahmin)

रक्ष्यमाणःbeing protected

मधुhoney; sweetness

हेमgold

चand

वर्षतिrains; pours forth

अरक्ष्यमाणःnot being protected; unprotected

सततम्constantly; always

अश्रुtears

पापम्sin; evil

चand

वर्षतिrains; pours forth

Speaker

कश्यप उवाच

Characters & Entities

क

कश्यप (Kaśyapa)

ब

ब्रह्मवृक्ष (brahmavṛkṣa—metaphor for the Brāhmaṇa)

म

मधु (honey)

ह

हेम (gold)

अ

अश्रु (tears)

प

पाप (sin)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes