Shloka 8
Yudhiṣṭhira’s Lament for Karṇa and Renunciation-Oriented Self-Assessment (शोक-प्रलापः / त्याग-प्रवृत्तिः)
Devanagari script
त्रैलोक्यस्यापि राज्येन नास्मान् वक्ित् प्रहर्षयेत् । बान्धवान् निहतान् दृष्टवा पृथिव्यां विजयैषिण:,जब हमने पृथ्वीपर विजयकी इच्छा रखनेवाले अपने बन्धु-बान्धवोंको मारा गया देख लिया, तब हमें इस समय तीनों लोकोंका राज्य देकर भी कोई प्रसन्न नहीं कर सकता
Translation
جب ہم نے زمین پر فتح کی خواہش رکھنے والے اپنے ہی رشتہ داروں کو قتل ہوتے دیکھ لیا، تو اب تینوں لوکوں کی سلطنت دے کر بھی کوئی ہمیں خوش نہیں کر سکتا۔
Word by Word
त्रैलोक्यस्यof the three worlds
त्रैलोक्यस्य:
Karma
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य
FormNeuter, Genitive, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
राज्येनby/with a kingdom
राज्येन:
Karana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Plural
कश्चित्anyone
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चित्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रहर्षयेत्would gladden/make rejoice
प्रहर्षयेत्:
TypeVerb
Rootहृष्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada, true
बान्धवान्kinsmen/relatives
बान्धवान्:
Karma
TypeNoun
Rootबान्धव
FormMasculine, Accusative, Plural
निहतान्slain
निहतान्:
TypeAdjective
Rootनि-हन्
FormMasculine, Accusative, Plural, Past passive participle (क्त)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeIndeclinable
Rootदृश्
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा)
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Locative, Singular
विजयैषिणःseeking victory
विजयैषिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootविजय-एषिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
युधिछिर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes