Shloka 5

Yudhiṣṭhira’s Lament for Karṇa and Renunciation-Oriented Self-Assessment (शोक-प्रलापः / त्याग-प्रवृत्तिः)

Devanagari script

धिगस्तु क्षात्रमाचारं धिगस्तु बलपौरुषम्‌ | धिगस्त्वमर्ष येनेमामापदं गमिता वयम्‌,क्षत्रियोंक आचार, बल, पुरुषार्थ और अमर्षको धिक्‍्कार है! जिनके कारण हम ऐसी विपत्तिमें पड़ गये

Transliteration

dhig astu kṣātram ācāraṃ dhig astu balapauruṣam | dhig astv amarṣo yenemām āpadaṃ gamitā vayam ||

Translation

یُدھِشٹھِر نے کہا—لعنت ہے کشتریہ کے آچار پر، لعنت ہے قوت اور مردانگی پر؛ اور لعنت ہے اس بےتاب و بےامان غصّے پر جس نے ہمیں اس مصیبت میں دھکیل دیا۔

Word by Word

• धिक्: fie! shame!
• Type: Indeclinable
• Root: धिक्

• अस्तु: let it be
• Type: Verb
• Root: अस्
• Form: Imperative (Vidhi-lin), 3, singular, Parasmaipada

• क्षात्रम्: the kshatriya-way / warrior code
• क्षात्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्षात्र
• Form: neuter, accusative, singular

• आचारम्: conduct, practice
• आचारम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आचार
• Form: masculine, accusative, singular

• धिक्: fie! shame!
• Type: Indeclinable
• Root: धिक्

• अस्तु: let it be
• Type: Verb
• Root: अस्
• Form: Imperative (Vidhi-lin), 3, singular, Parasmaipada

• बलपौरुषम्: strength and manly prowess
• बलपौरुषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: बलपौरुष
• Form: neuter, accusative, singular

• धिक्: fie! shame!
• Type: Indeclinable
• Root: धिक्

• अस्तु: let it be
• Type: Verb
• Root: अस्
• Form: Imperative (Vidhi-lin), 3, singular, Parasmaipada

• अमर्षे: in/with (our) intolerance, wrath
• अमर्षे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: अमर्ष
• Form: masculine, locative, singular

• येन: by which
• येन: Karana
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: neuter, instrumental, singular

• इमाम्: this
• इमाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: feminine, accusative, singular

• आपदम्: calamity, misfortune
• आपदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आपद्
• Form: feminine, accusative, singular

• गमिताः: made to go / brought (into)
• गमिताः: Karta
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: past passive participle (kta) of causative (णिच्): गमित, masculine, nominative, plural

• वयम्: we
• वयम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: nominative, plural

Speaker

युधिछिर उवाच

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Kṣatriya-dharma (warrior code)