Shloka 24
मान्धाता बोले--भगवन्! मनुष्यलोकमें सभी वर्णों तथा चारों आश्रमोंमें भी डाकू और लुटेरे देखे जाते हैं, जो विभिन्न वेश-भूषाओंमें अपनेको छिपाये रखते हैं ।। इन्द्र उवाच विनष्टायां दण्डनीत्यां राजधर्मे निराकृते । सम्प्रमुहान्ति भूतानि राजदौरात्म्यतोडनघ,इन्द्र बोले--निष्पाप नरेश! जब राजाकी दुष्टताके कारण दण्डनीति नष्ट हो जाती है और राजधर्म तिरस्कृत हो जाता है, तब सभी प्राणी मोहवश कर्तव्य और अकर्तव्यका विवेक खो बैठते हैं
indra uvāca | vinaṣṭāyāṁ daṇḍanītyāṁ rājadharme nirākṛte | sampramuhyanti bhūtāni rājadaurātmyato 'nagha ||
اِندر نے کہا: “اے بےگناہ بادشاہ! جب حکمران کی اپنی بدکرداری سے دَندنیتی (سزا و نظمِ حکومت کی پالیسی) برباد ہو جائے اور راج دھرم ترک کر دیا جائے، تو سب جاندار حیرت و انتشار میں پڑ جاتے ہیں۔ فریبِ موہ میں وہ واجب اور ناجائز کے امتیاز سے محروم ہو جاتے ہیں۔”
इन्द्र उवाच
Educational Q&A
Social and moral order depends on daṇḍanīti and rājadharma; when a ruler’s depravity destroys these, people become morally confused and lose the ability to distinguish duty from wrongdoing.
Indra addresses a blameless king and explains the societal fallout that occurs when royal governance and the rightful exercise of punishment are abandoned—confusion spreads among all beings.