Shloka 5
Kṣātra-dharma as the Public Foundation of Dharma (क्षात्रधर्म-प्रशंसा)
जपन् वेदानजपंश्नचापि राजन् सम: शूट्रेर्दसवच्चापि भोज्य: । एते सर्वे शूद्रसमा भवन्ति राजन्नेतान् वर्जयेद् देवकृत्ये,नरेश्वर! उपर्युक्त दुर्गुणोंसे युक्त ब्राह्मण वेदोंका स्वाध्याय करता हो या न करता हो, शूद्रोंक ही समान है। उसे दासकी भाँति पंक्तिसे बाहर भोजन कराना चाहिये। ये राज-सेवक आदि सभी अधम ब्राह्मण शूद्रोंके ही तुल्य हैं। राजन्! देवकार्यमें इनका परित्याग कर देना चाहिये
japan vedān ajapaṁś ca api rājan samaḥ śūdrer dāsavat ca api bhojyaḥ | ete sarve śūdrasamā bhavanti rājann etān varjayet devakṛtye nareśvara ||
بھیشم نے کہا—اے نرےشور! ایسا شخص ویدوں کا جپ کرے یا نہ کرے، وہ شودروں کے برابر ہی سمجھا جائے۔ اسے غلام کی طرح پنگت سے الگ بٹھا کر کھانا دیا جائے۔ یہ سب پست برہمن شودر کے مانند ہو جاتے ہیں؛ پس اے راجن، دیوتاؤں کے لیے کیے جانے والے اعمال میں انہیں الگ کر دینا چاہیے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma emphasizes that ethical conduct and adherence to dharma determine ritual eligibility: a Brahmin marked by serious faults is treated as socially and ritually degraded, and should be excluded from divine rites even if he recites the Vedas.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma advises the king on whom to admit or exclude in religious ceremonies and communal dining, warning that certain fallen Brahmins (e.g., those compromised by improper livelihoods and vices) should not be employed in devakārya (rites for the gods).