Shloka 9
Brāhmaṇa-Dharma, Āśrama Eligibility, and the Primacy of Rāja-Dharma (Śānti Parva 63)
वृद्धा कृषिवणिक्त्वेन जीवसंजीवनेन च । वेत्तुमहसि राजेन्द्र स्वाध्यायगणितं महत्,राजेन्द्र! वैश्यकी व्याज लेनेवाली वृत्ति, खेती और वाणिज्यके समान तथा क्षत्रियके प्रजापालनरूप कर्मके समान ब्राह्मणोंके लिये वेदाभ्यासरूपी कर्म ही महान् है--ऐसा तुम्हें समझना चाहिये
vṛddhā kṛṣivaṇiktvena jīvasaṃjīvanena ca | vettum arhasi rājendra svādhyāyagaṇitaṃ mahat ||
یُدھِشٹھِر نے کہا—اے راجندر، یہ سمجھ لو: جس طرح ویشیہ کی بڑی روزی سود پر قرض دینا، کھیتی اور تجارت ہے، اور جس طرح کشتریہ کا دھرم رعایا کی حفاظت و پرورش اور حکومت کرنا ہے، اسی طرح برہمنوں کے لیے حقیقی عظیم عمل سوادھیائے—وید کا مطالعہ اور جپ—ہی ہے۔
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames dharma through role-based duties: livelihood and social function differ by varna, and for Brāhmaṇas the highest, defining work is svādhyāya—disciplined Vedic study and recitation—paralleling the Vaiśya’s economic occupations and the Kṣatriya’s duty of protecting subjects.
In Śānti Parva’s instruction on dharma after the war, Yudhiṣṭhira addresses the senior authority (Bhīṣma) and articulates a comparison of occupational duties, emphasizing that Brāhmaṇas are primarily sustained and defined by sacred learning (svādhyāya), just as other social orders are defined by their respective functions.