Shloka 8
Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)
यत्रास्तमितशायी स्यान्निराशीरनिकेतन: । यथोपलब्धजीवी स्यान्मुनिर्दान्तो जितेन्द्रिय:,संन्यासीको चाहिये कि वह मन और इन्द्रियोंको संयममें रखते हुए मुनिवृत्तिसे रहे। किसी वस्तुकी कामना न करे। अपने लिये मठ या कुटी न बनवाये। निरन्तर घूमता रहे और जहाँ सूर्यास्त हो वहीं ठहर जाय। प्रारब्धवश जो कुछ मिल जाय, उसीसे जीवन-निर्वाह करे
yatrāstamitaśāyī syān nirāśīr aniketanaḥ | yathopalabdhajīvī syān munir dānto jitendriyaḥ ||
بھیشم نے کہا—سنیاسی کو چاہیے کہ وہ من اور اندریوں کو قابو میں رکھ کر مُنیوں کی سی روش اختیار کرے۔ وہ بے آرزو اور بے ٹھکانہ ہو؛ جہاں سورج غروب ہو وہیں ٹھہر کر سو جائے۔ تقدیر کے باعث جو کچھ خود بخود مل جائے، اسی پر گزر بسر کرے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the ideal conduct of a renunciant: restrain mind and senses, abandon desires, avoid establishing a permanent residence, keep moving, and live on whatever comes unasked—cultivating detachment and inner discipline.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on dharma after the war; here he outlines practical marks of a true ascetic/saṃnyāsī—how such a person should dwell, eat, and relate to possessions and expectations.