Shloka 54
Āśrama-dharma: Duties of the Four Life-Stages (आश्रमधर्मः)
न हि यज्ञसमं किज्वचित् त्रिषु लोकेषु विद्यते । तस्माद् यष्टव्यमित्याहु: पुरुषेणानसूयता । श्रद्धापवित्रमाश्रित्य यथाशक्ति यथेच्छया,तीनों लोकोंमें यज्ञके समान कुछ भी नहीं है; इसलिये मनुष्यको दोषदृष्टिका परित्याग करके शास्त्रीय विधिका आश्रय ले अपनी शक्ति और इच्छाके अनुसार उत्तम श्रद्धापूर्वक यज्ञका अनुष्ठान करना चाहिये, ऐसा मनीषी पुरुषोंका कथन है
na hi yajñasamaṃ kiñcic triṣu lokeṣu vidyate | tasmād yaṣṭavyam ity āhuḥ puruṣeṇān-asūyatā | śraddhāpavitram āśritya yathāśakti yathecchayā ||
تینوں لوکوں میں یَجْن کے برابر کوئی چیز نہیں۔ اس لیے دانا لوگ کہتے ہیں کہ انسان کو عیب جوئی اور حسد سے پاک ہو کر یَجْن کرنا چاہیے؛ شردھا کی پاکیزہ قوت کا سہارا لے کر، اپنی استطاعت اور اپنے ارادے کے مطابق اس کا انुष्ठान کرنا چاہیے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Yajña is upheld as supremely valuable in the moral-religious order; one should perform it without envy or fault-finding, grounded in faith, and in a manner proportionate to one’s means and chosen intention.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhishma advises Yudhishthira by praising yajña and prescribing the proper inner attitude (non-envy, faith) and practical measure (according to capacity) for its performance.