Shloka 12

राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)

Devanagari script

आदावेव कुरुश्रेष्ठ राज्ञा रञज्जनकाम्यया । देवतानां द्विजानां च वर्तितव्यं यथाविधि,कुरुश्रेष्ठ॒ राजाको सबसे पहले प्रजाका रञ्जन अर्थात्‌ उसे प्रसन्न रखनेकी इच्छासे देवताओं और ब्राह्मणोंके प्रति शास्त्रोक्त विधिके अनुसार बर्ताव करना चाहिये (अर्थात्‌ वह देवताओंका विधिपूर्वक पूजन तथा ब्राह्मणोंका आदर-सत्कार करे)

Transliteration

ādāveva kuruśreṣṭha rājñā rañjanakāmyayā | devatānāṃ dvijānāṃ ca vartitavyaṃ yathāvidhi ||

Translation

بھیشم نے کہا— اے کُرو شریشٹھ! بادشاہ کو ابتدا ہی سے رعایا کے دل جیتنے اور انہیں خوش رکھنے کی خواہش سے دیوتاؤں اور دْوِجوں (برہمنوں) کے ساتھ شاستری طریقے کے مطابق برتاؤ کرنا چاہیے—دیوتاؤں کی باقاعدہ پوجا کرے اور برہمنوں کی مناسب تعظیم و کفالت کرے۔

Word by Word

आदौat the beginning

एवindeed/only

कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus

राज्ञाby the king

रञ्जनpleasing/delighting

काम्ययाwith the desire (to do so)

देवतानाम्of the deities

द्विजानाम्of the twice-born (Brahmins)

चand

वर्तितव्यम्should be conducted/one should behave

यथाas/according to

विधिrule/prescribed procedure

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Kuruśreṣṭha (addressed Kuru prince, i.e., Yudhiṣṭhira)

rājā (the king)

devatāḥ (deities)

dvijāḥ (twice-born/Brahmins)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes