Shloka 10
राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
Devanagari script
भीष्म उवाच नमो धर्माय महते नम: कृष्णाय वेधसे । ब्राह्मुणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान् वक्ष्यामि शाश्वतान्,भीष्मजीने कहा--महान् धर्मको नमस्कार है। विश्वविधाता भगवान् श्रीकृष्णको नमस्कार है। अब मैं ब्राह्मणोंको नमस्कार करके सनातन धर्मोंका वर्णन आरम्भ करूँगा
Translation
بھیشم نے کہا— عظیم دھرم کو نمسکار؛ اور کائنات کے ودھاتا شری کرشن کو نمسکار۔ اب برہمنوں کو پرنام کرکے میں ابدی دھرموں کا بیان کرتا ہوں۔
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
नमःsalutation
नमः:
TypeIndeclinable
Rootनमस्
धर्मायto Dharma / to righteousness
धर्माय:
Sampradana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Dative, Singular
महतेto the great
महते:
Sampradana
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Dative, Singular
नमःsalutation
नमः:
TypeIndeclinable
Rootनमस्
कृष्णायto Krishna
कृष्णाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Dative, Singular
वेधसेto the creator/ordainer
वेधसे:
Sampradana
TypeNoun
Rootवेधस्
FormMasculine, Dative, Singular
ब्राह्मणेभ्यःto the Brahmins
ब्राह्मणेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Dative, Plural
नमस्कृत्यhaving saluted
नमस्कृत्य:
TypeVerb
Rootनमस् + कृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
धर्मान्duties / laws / dharmas
धर्मान्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Plural
वक्ष्यामिI shall speak
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future, First, Singular
शाश्वतान्eternal / perennial
शाश्वतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootशाश्वत
FormMasculine, Accusative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes