Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Kṛṣṇa’s Dhyāna and the Prompt to Question Bhīṣma (कृष्णध्यानं भीष्मप्रश्नप्रेरणा च)

वैशम्पायन उवाच श्रुत्वैवं धर्मराजस्यथ वचन मधुसूदन: । पार्श्वस्थं सात्यकिं प्राह रथो मे युज्यतामिति,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! धर्मराजका यह वचन सुनकर मधुसूदन श्रीकृष्णने पास ही खड़े हुए सात्यकिसे कहा--'मेरा रथ जोतकर तैयार किया जाय”

vaiśampāyana uvāca

śrutvaivaṁ dharmarājasya tathā vacanaṁ madhusūdanaḥ |

pārśvasthaṁ sātyakiṁ prāha ratho me yujyatām iti ||

وَیشَمپاین نے کہا—اے راجن! دھرم راج کے یہ کلمات سن کر مدھوسودن شری کرشن نے پاس کھڑے ساتیَکی سے کہا—“میرا رتھ جوت کر تیار کیا جائے۔”

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage-neutral here)
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
धर्मराजस्यof Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
धर्मराजस्य:
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Genitive, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
वचनम्speech; words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
मधुसूदनःMadhusūdana (Kṛṣṇa)
मधुसूदनः:
Karta
TypeNoun
Rootमधुसूदन
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्श्वस्थम्standing nearby
पार्श्वस्थम्:
TypeAdjective
Rootपार्श्वस्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
सात्यकिम्Sātyaki
सात्यकिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राहsaid; spoke to
प्राह:
TypeVerb
Rootप्र+अह्
FormPerfect, 3rd, Singular
रथःchariot
रथः:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
युज्यताम्let (it) be yoked; be harnessed
युज्यताम्:
TypeVerb
Rootयुज्
FormImperative, 3rd, Singular, Ātmanepada, Positive
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
M
Madhusūdana (Kṛṣṇa)
S
Sātyaki (Yuyudhāna)
C
chariot (ratha)

Educational Q&A

The verse highlights prompt, disciplined readiness to act after hearing a righteous king’s counsel: Kṛṣṇa responds without delay, signaling that dharmic deliberation should culminate in timely, purposeful action.

After listening to Dharmarāja (Yudhiṣṭhira), Kṛṣṇa turns to Sātyaki standing nearby and instructs him to have Kṛṣṇa’s chariot harnessed and prepared, indicating an imminent departure or next course of action.