Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

दानपात्रापात्र-निर्णयः / Determining Worthy Gifts, Recipients, and Permissible Food

प्रायश्षित्तकथा होषा भक्ष्याभक्ष्यविवर्जिता | कौतूहलानुप्रवणा हर्ष जनयतीव मे

Yudhiṣṭhira uvāca: Prāyaścittakathā hy eṣā bhakṣyābhakṣyavivarjitā | Kautūhalānupravāṇā harṣaṁ janayatīva me ||

بھکش्य و اَبھکش्य کے جھگڑے سے پاک، روزہ نما اس پرایَشچِتّ کی یہ گفتگو میرے دل میں بڑا تجسّس جگاتی ہے؛ گویا میرے باطن میں ہَرش پیدا کرتی ہے۔

प्रायश्चित्तकथाthe discourse about expiation
प्रायश्चित्तकथा:
Karta
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त-कथा
FormFeminine, Nominative, Singular
होषाthis
होषा:
Karta
TypePronoun
Rootएषा
FormFeminine, Nominative, Singular
भक्ष्याभक्ष्यविवर्जिताdevoid of (rules of) edible and inedible (foods)
भक्ष्याभक्ष्यविवर्जिता:
Karta
TypeAdjective
Rootभक्ष्य-अभक्ष्य-विवर्जित
FormFeminine, Nominative, Singular
कौतूहलानुप्रवणाinclined toward curiosity
कौतूहलानुप्रवणा:
Karta
TypeAdjective
Rootकौतूहल-अनुप्रवण
FormFeminine, Nominative, Singular
हर्षम्joy
हर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootहर्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
जनयतिproduces, generates
जनयति:
TypeVerb
Rootजन् (जनयति)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
मेof me / for me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular

युधिषछ्िर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira

Educational Q&A

Yudhiṣṭhira values expiation as an inner ethical process, not merely a ritual centered on dietary rules; true prāyaścitta should cultivate clarity, restraint, and moral renewal.

In the Śānti Parva dialogue, Yudhiṣṭhira responds to a discourse on prāyaścitta, expressing that a treatment of penance not preoccupied with food-permitted/forbidden distinctions fills him with curiosity and a hopeful joy.