Shloka 11

Prāyaścitta-vidhāna: Tapas, Dāna, Vrata, and Proportional Expiation (प्रायश्चित्तविधानम्)

Devanagari script

स एव धर्म: सो<धर्मो देशकाले प्रतिष्ठित: । आदानमनृतं हिंसा धर्मो ह्यावस्थिक: स्मृत:,“एक ही क्रिया देश और कालके भेदसे धर्म या अधर्म हो जाती है! चोरी करना, झूठ बोलना एवं हिंसा करना आदि अधर्म भी अवस्थाविशेषमें धर्म माने गये हैं

Transliteration

sa eva dharmaḥ so 'dharmaḥ deśa-kāle pratiṣṭhitaḥ | ādānam anṛtaṃ hiṃsā dharmo hy āvasthikaḥ smṛtaḥ ||

Translation

ویاس نے کہا—وہی عمل، جب وہ جگہ اور زمانے کے اعتبار سے دیکھا جائے، کبھی دھرم ہوتا ہے اور کبھی اَدھرم۔ جو چیز دی نہ گئی ہو اسے لینا، جھوٹ بولنا اور حتیٰ کہ تشدد—عام طور پر مذموم ہیں، مگر بعض خاص حالات میں انہیں دھرم بھی یاد کیا گیا ہے۔

Word by Word

सःthat (he/it)

एवindeed/only

धर्मःdharma, righteousness

सःthat

अधर्मःunrighteousness, adharma

देशकालेin (a given) place and time

प्रतिष्ठितःestablished, fixed

आदानम्taking, appropriation (stealing)

अनृतम्falsehood, untruth

हिंसाviolence, injury

धर्मःdharma

हिindeed/for

आवस्थिकःdependent on circumstance, situational

स्मृतःis considered/remembered (as)

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

Vyāsa

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes