Shloka 72

Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)

Devanagari script

यास्को मामृषिरव्यग्रो नैकयज्ञेषु गीतवान्‌ | शिपिविष्ट इति हास्माद्‌ गुह्नामधरो हाहम्‌,यास्कमुनिने शान्तचित्त होकर अनेक यज्ञोंमें शिपिविष्ट कहकर मेरी महिमाका गान किया है; अतः मैं इस गुह्मननामको धारण करता हूँ

Transliteration

yāsko mām ṛṣir avyagro naikayajñeṣu gītavān | śipiviṣṭa iti hāsmād guhyānām adharo hy aham ||

Translation

رِشی یاسک نے یکسوئی کے ساتھ بہت سے یَجْنوں میں ‘شِپِوِشٹ’ کہہ کر میری عظمت کا گیت گایا ہے؛ اسی لیے میں اس رازدارانہ نام کو دھारण کرتا ہوں—کیونکہ پوشیدہ ناموں میں میں ہی سرفہرست ہوں۔

Word by Word

यास्कःYāska (name of a sage)

माम्me

ऋषिःsage

अव्यग्रःunagitated, composed

नैकयज्ञेषुin many sacrifices

गीतवान्sang, praised

शिपिविष्टःŚipiviṣṭa (an epithet/name)

इतिthus, as

हindeed (emphatic particle)

अस्मात्from this/therefore, from me (contextual)

गुह्नाम्the name ‘Guhnā’ (as a designation)

अधरःlower; inferior (as stated in the received text)

हाalas!

अहम्I

Speaker

तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ

Characters & Entities

Yāska

Śipiviṣṭa

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes