Shloka 58
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
तच्छापादद्यापि क्षीयते सोमो<मावास्यान्तरस्थ: पौर्णमासीमात्रेडधिछितो मेघलेखाप्रतिच्छन्न॑ वपुर्दर्शयति मेघसदृशं वर्णमगमत् _तदस्य शशलक्ष्म विमलमभवत्,उसी शापसे आज भी चन्द्रमा कृष्णपक्षमें अमावास्यातक क्षीण होता रहता है और शुक्लपक्षमें पूर्णिमातक उसकी वृद्धि होती रहती है। उसका मण्डलाकार स्वरूप मेघकी श्याम रेखासे आच्छन्न-सा दिखायी देता है। उसके शरीरमें खरगोशका-सा चिह्न मेघके समान श्यामवर्णका है। वह स्पष्टरूपसे प्रतीत होता है
tacchāpād adyāpi kṣīyate somo ’māvāsyāntarasthaḥ; paurṇamāsī-mātreḍadhicchito meghalekhā-praticchannaṃ vapur darśayati; meghasadṛśaṃ varṇam agamat; tad asya śaśalakṣma vimalaṃ abhavat.
اسی لعنت کے سبب سوما (چاند) آج بھی کرشن پکش میں اماوسیا تک گھٹتا رہتا ہے اور شکلا پکش میں پورنیما تک بڑھتا رہتا ہے۔ اس کا گول قرص گویا بادل جیسی سیاہ لکیر سے ڈھکا ہوا دکھائی دیتا ہے۔ اس کے جسم میں خرگوش کا نشان صاف اور روشن طور پر نظر آتا ہے، جس کا رنگ بادل کی مانند سیاہی مائل ہے۔
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Actions and moral transgressions can yield enduring consequences that shape the world’s order; the moon’s waxing and waning is presented as a visible, recurring reminder of accountability and the lasting force of a curse.
The speaker explains that due to a particular curse, Soma continually diminishes through the dark fortnight up to amāvāsyā and increases through the bright fortnight up to paurṇamāsī, and that the moon’s orb shows a cloud-dark streak and the clearly visible hare-mark.