Shloka 21
कालनिर्देशः शोकनिवारणं च
Instruction on Kāla and the Removal of Grief
एतत् ते सर्वमाख्यातं कौन्तेयाभक्ष्यभक्षणम् । प्रायश्षित्तविधानेन सर्वमेतेन शुद्धयति,कुन्तीनन्दन! यही बात अन्य सब अभक्ष्यभक्षणोंके विषयमें भी कही गयी है। प्रायश्रित्त कर लेनेसे सब शुद्ध हो जाता है
etad te sarvam ākhyātaṃ kaunteyābhakṣyabhakṣaṇam | prāyaścittavidhānena sarvam etena śuddhyati, kuntīnandana ||
اے کُنتی نندن! میں نے تمہیں ممنوعہ چیز کے کھانے کا پورا بیان سنا دیا۔ مقررہ طریقۂ پرایَشچِت (کفّارہ) سے یہ سب عیب پاک ہو جاتا ہے؛ اور دیگر ممنوعہ خوردنیوں کے باب میں بھی یہی اصول ہے—جب مناسب کفّارہ ادا کر لیا جائے تو آدمی پھر پاکیزہ ہو جاتا ہے۔
व्यास उवाच
Educational Q&A
That violations involving forbidden consumption (abhakṣya-bhakṣaṇa) are not treated as irrevocable: when one follows the properly prescribed prāyaścitta, the resulting impurity or fault is removed and one is restored to ritual and ethical cleanliness.
Vyāsa is instructing Kaunteya (Yudhiṣṭhira) within the didactic discourse of the Śānti Parva, summarizing that he has explained the rules about forbidden foods and emphasizing that expiation, performed according to rule, purifies such transgressions and similarly applies to other comparable cases.