Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
एकं त्वनुग्रहं तुभ्यं दह्मो वै नृपसत्तम । यावत् त्वं शापदोषेण कालमासिष्यसेडनघ,“निष्पाप नृपशिरोमणे! हम तुम्हें अपना एक अनुग्रह प्रदान करते हैं। तुम शापदोषके कारण जबतक-जितने समयतक पृथ्वीके विवरमें रहोगे, तबतक एकाग्रचित्त ब्राह्मणोंद्वारा यज्ञोंमें दी हुई वसुधाराकी आहुति तुम्हें प्राप्त होती रहेगी
ekaṁ tv anugrahaṁ tubhyaṁ dadmo vai nṛpasattama | yāvat tvaṁ śāpadoṣeṇa kālam āsiṣyase 'nagha ||
بھیشم نے کہا—“اے نرپ سَتّم، اے بےگناہ! ہم تمہیں ایک ہی انُگرہ (نعمت) دیتے ہیں—لعنت کے دَوش کے سبب تمہیں جتنی مدت (قید) میں رہنا ہوگا، اتنی ہی مدت یکسو برہمنوں کے یَجْیَوں میں انڈیلی گئی ‘وسُدھارا’ کی آہوتی مسلسل تم تک پہنچتی رہے گی۔”
भीष्म उवाच
The verse highlights how ritual merit (especially offerings made with focused intent by qualified Brahmins) can be directed as a sustaining boon, even to someone suffering under a curse—showing the ethical idea that dharmic acts and blessings can mitigate hardship without negating the consequences of wrongdoing or fate.
Bhishma addresses a king and grants a specific favor: during the period the king must endure confinement due to a curse, the sacrificial ‘vasudhārā’ oblations offered in yajñas by concentrated Brahmins will continue to reach and support him.