Shloka 2
Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)
कृतकार्य: सुखी शान्तस्तूष्णीं प्रायादुदड्मुख: । शैशिरं गिरिमुद्दिश्य सधर्मा मातरिश्वन:,भीष्मजी कहते हैं-युधिष्ठिर राजा जनककी यह बात सुनकर विशुद्ध अन्तःकरणवाले शुकदेवजी एक दृढ़ निश्चयपर पहुँच गये और बुद्धिके द्वारा आत्मामें स्थित होकर स्वयं अपने आत्मस्वरूपका साक्षात्कार करके कृतार्थ हो गये। एवं आनन्दमग्न हो, बड़ी शान्तिका अनुभव करते हुए हिमालयपर्वतको लक्ष्य करके वायुके समान वेगसे चुपचाप उत्तर दिशाकी ओर चल दिये
kṛtakāryaḥ sukhī śāntas tūṣṇīṃ prāyād udaṅmukhaḥ | śaiśiraṃ girim uddiśya sadharmā mātariśvanḥ ||
مقصد پورا کر کے، خوش و مطمئن اور باطنی طور پر پُرسکون ہو کر، وہ خاموشی سے شمال رُخ روانہ ہوا۔ دھرم کو ہمراہ لیے، سرد ہمالیہ کو نشانہ بنا کر، وہ ہوا کی سی تیزی سے بڑھا۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True fulfillment culminates in inner peace and quiet detachment: once one’s purpose is accomplished, one should proceed without agitation, guided by dharma rather than by display, speech, or worldly attachment.
Bhīṣma describes a figure who, having attained his goal, departs silently toward the northern direction, aiming for the wintry mountain (Himālaya), moving swiftly like the wind—signaling a transition from worldly engagement to a higher, ascetic or spiritual course.