Shloka 14
Mahāvasu’s Fall by Speech-Error and Release through Devotion (अज-विवादः वसोः शापः विमोचनं च)
पपात भूमिं राजेन्द्र शुकस्यार्थे महात्मन: । कुरुनन्दन! राजेन्द्र! आकाशसे महात्मा शुकदेवके लिये दण्ड और काला मृगचर्म--ये दोनों वस्तुएँ पृथ्वीपर गिरी ।। १३ $ |। जेगीयन्ते सम गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणा:,हाहा हूृह्श्न गन्धर्वो तुष्ठवुः शुकसम्भवम् | गन्धर्व गाने और अप्सराएँ नृत्य करने लगीं। देवताओंकी दुंदुभियाँ बड़े जोर-जोरसे बज उठीं। विश्वावसु, तुम्बुर, नारद, हाहा और हूहू आदि गन्धर्व शुकदेवजीके जन्मकी बधाई गाने लगे
pāpāta bhūmiṁ rājendra śukasya arthe mahātmanaḥ | kurunandana rājendra ākāśe sa mahātmā śukadevake liye daṇḍaḥ kṛṣṇamṛgacarma ca—ete ubhe vastūnī pṛthivyāṁ papātuḥ ||
(jegīyante sma gandharvā nanṛtuś cāpsarogaṇāḥ | hāhā hūhūś ca gandharvā viśvāvasu-tumburu-nāradaiḥ saha tuṣṭuvuḥ śukasambhavam ||)
بھیشم نے کہا—اے راجندر! مہاتما شُک کی خاطر آسمان سے دو چیزیں—تپسوی کا عصا اور سیاہ ہرن کی کھال—زمین پر آ گریں، گویا آکاش نے خود عطا کی ہوں۔ پھر گندھرو گانے لگے اور اپسراؤں کے جتھے ناچنے لگے؛ دیوی دُندُبھیاں زور دار آواز سے گونج اٹھیں۔ وشواوسو، تُنبُرو، نارَد، نیز ہاہا اور ہُوہُو وغیرہ گندھرو شُک کے مبارک ظہور کی ستائش و جشن کرنے لگے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that genuine spiritual vocation (tapas and renunciation) is inherently auspicious and is ‘recognized’ by the moral order of the universe. The falling of the staff and antelope-skin symbolizes readiness for disciplined ascetic life, implying that dharma supports those oriented toward self-control and truth.
At Śuka’s advent, ascetic emblems (a staff and black antelope-skin) are said to fall to earth as if granted from the sky. Gandharvas sing, Apsarases dance, celestial drums sound, and renowned Gandharvas (Viśvāvasu, Tumburu, Nārada, Hāhā, Hūhū) praise Śuka’s birth.