Shloka 2
राजधर्मः, दण्डनीतिः, कर्तृत्व-विचारः च
Royal Duty, Lawful Discipline, and the Question of Agency
Devanagari script
व्यास उवाच प्रजानां पालन धर्मो राज्ञां राजीवलोचन । धर्म: प्रमाणं लोकस्य नित्यं धर्मनिवर्तिन:,व्यासजी बोले--कमलनयन युधिष्ठिर! राजाओंका धर्म प्रजाजनोंका पालन करना ही है। धर्मका अनुसरण करनेवाले लोगोंके लिये सदा धर्म ही प्रमाण है
Transliteration
vyāsa uvāca | prajānāṃ pālana-dharmo rājñāṃ rājīva-locana | dharmaḥ pramāṇaṃ lokasya nityaṃ dharma-nivartinaḥ ||
Translation
ویاس نے کہا—اے کنول نین! بادشاہوں کا دھرم یہ ہے کہ رعایا کی پرورش اور حفاظت کریں۔ جو دھرم کے مطابق چلتے ہیں، ان کے لیے دنیا میں ہمیشہ دھرم ہی معیار و سند ہے۔
Word by Word
व्यासःVyasa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
प्रजानाम्of the subjects/people
प्रजानाम्:
Shashthi-sambandha
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Genitive, Plural
पालनम्protection, governance
पालनम्:
TypeNoun
Rootपालन
FormNeuter, Nominative, Singular
धर्मःduty, dharma
धर्मः:
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Shashthi-sambandha
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
राजीव-लोचनO lotus-eyed one
राजीव-लोचन:
TypeNoun
Rootराजीवलोचन
FormMasculine, Vocative, Singular
धर्मःdharma
धर्मः:
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रमाणम्authority, standard, proof
प्रमाणम्:
TypeNoun
Rootप्रमाण
FormNeuter, Nominative, Singular
लोकस्यof the world/people
लोकस्य:
Shashthi-sambandha
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Genitive, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
धर्म-निवर्तिनाम्of those who act according to dharma
धर्म-निवर्तिनाम्:
Shashthi-sambandha
TypeNoun
Rootधर्मनिवर्तिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyasaY
YudhishthiraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes