Shloka 48
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
पश्येरन्नैकमतयो न सम्यक् तेषु दर्शनम् । ते व्यक्त प्रतिपद्यन्ते पुनः: पुनररिंदम,शत्रुदमन नरेश! जिनकी बुद्धि नानात्वका दर्शन करती है, उन्हें सम्यक्-ज्ञानकी प्राप्ति नहीं होती। ऐसे लोगोंको बारंबार शरीर धारण करना पड़ता है
paśyerann eka-matayo na samyak teṣu darśanam | te vyaktaṃ pratipadyante punaḥ punaḥ, arindama, śatrudamana nareśa ||
اے اَرِندَم، اے نریش! جن کی سمجھ یکسو نہیں اور جو کثرت ہی دیکھتے ہیں، انہیں سمیگ درشن حاصل نہیں ہوتا۔ وہ کھلے طور پر بار بار جسم اختیار کرتے ہیں—پے در پے جنم لیتے ہیں۔
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
A scattered intellect that clings to many conflicting viewpoints fails to attain samyak-darśana (right, clear insight). Without such clarity, one remains bound to saṃsāra and repeatedly takes birth.
Vasiṣṭha is instructing a king (addressed with honorific epithets like arindama and śatrudamana), warning that intellectual multiplicity without inner integration prevents true realization and leads to continued rebirth.