Shloka 9
अव्यक्त-प्रबोधः (Awakening to the Unmanifest): The 25th and 26th Principles and Eligibility for Brahma-vidyā
अयोगा: करणा व्रात्याक्षाण्डालाश्ष नराधिप । एते चतुर्भ्यो वर्णेभ्यो जायन्ते वै परस्परात्,नरेश्वर! क्षत्रिय, अतिरथ, अम्बष्ठ, उग्र, वैदेह, श्वपाक, पुल्कस, स्तेन, निषाद, सूत, मागध, अयोग, करण, व्रात्य और चाण्डाल--ये ब्राह्मण आदि चार वर्णोसे अनुलोम और विलोम वर्णकी स्त्रियोंके साथ परस्पर संयोग होनेसे उत्पन्न होते हैं
ayogāḥ karaṇā vrātyāḥ cāṇḍālāś ca narādhipa | ete caturbhyo varṇebhyo jāyante vai parasparāt, nareśvara | kṣatriya, atiratha, ambaṣṭha, ugra, vaideha, śvapāka, pulkasa, stena, niṣāda, sūta, māgadha, ayoga, karaṇa, vrātya, caṇḍāla—ete brāhmaṇādi-caturvarṇeṣu anuloma-viloma-varṇa-strī-saṃyogāt paraspara-saṃyogena jāyante ||
پاراشر نے کہا—اے نرادھپ! ایوگ، کرن، وراتیہ اور چانڈال—یہ بھی چاروں ورنوں کے باہمی امتزاج ہی سے پیدا ہوتے کہے جاتے ہیں؛ اور اسی طرح دوسرے نامزد گروہ بھی ‘انولوم’ و ‘ولوم’ رشتوں کے ذریعے انہی چار ورنوں کے اختلاط سے پیدا مانے گئے ہیں۔
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse frames certain named communities as arising from inter-varṇa unions, distinguishing ‘anuloma’ and ‘viloma’ pairings. In the Śānti Parva’s dharma discourse, this functions as a normative taxonomy: it explains social categories through lineage rules and uses them to discuss order, transgression, and the consequences of disregarding prescribed conduct.
Parāśara is instructing a king within a didactic section of the Śānti Parva. He lists groups said to be produced by mutual intermixture among the four varṇas, presenting a traditional origin-list used in dharma-style teaching rather than a battlefield or plot-driven episode.