Shloka 138

Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya

Chapter 29

Devanagari script

प्रथयिष्यति वै लोकान्‌ पृथुरित्येव शब्दित: । क्षताद्‌ यो वै त्रायतीति स तस्मात्‌ क्षत्रिय: स्मृत:,“ऋषियोंने यह सोचकर कि सब लोकोंमें धर्मकी मर्यादा प्रथित (स्थापित) करेंगे, उनका नाम पृथु रखा था। वे क्षत अर्थात्‌ दुःखसे सबका त्राण करते थे, इसलिये क्षत्रिय कहलाये

Translation

رِشیوں نے یہ سوچ کر کہ یہ سب لوکوں میں دھرم کی مر्यادا کو مشہور (قائم) کریں گے، ان کا نام ‘پرتھو’ رکھا۔ وہ ‘کَشَت’ یعنی دکھ سے سب کی حفاظت کرتے تھے، اسی لیے ‘کشَتریہ’ کہلائے۔

Word by Word

प्रथयिष्यतिwill make famous / will spread

वैindeed

लोकान्worlds / people

पृथुःPṛthu (name)

इतिthus

एवonly / just

शब्दितःnamed / called

क्षतात्from harm / from injury

यःwho

वैindeed

त्रायतिprotects / saves

इतिthus

सःhe

तस्मात्therefore / from that

क्षत्रियःKṣatriya (warrior/protector class)

स्मृतःis considered / is remembered as

Speaker

वायुदेव उवाच

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes