Shloka 142

Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment

Parāśara’s Instruction

Devanagari script

सदा चारक्षप्रियो धूर्तो गणाध्यक्षो गणाधिप: । रक्तमाल्याम्बरधरो गिरिशो गिरिकप्रिय:,आप ही अक्षप्रिय, धूर्त, गणाध्यक्ष और गणाधिप आदि नामोंसे प्रसिद्ध हैं। आप रक्त वस्त्र तथा लाल फूलोंकी माला पहनते हैं, पर्वतपर शयन करते और गेरुए वस्त्रसे प्रेम रखते हैं

Transliteration

sadā cārākṣapriyo dhūrto gaṇādhyakṣo gaṇādhipaḥ | raktamālyāmbaradharo giriśo girikpriyaḥ ||

Translation

بھیشم نے کہا— تم ہمیشہ اَکش (نرد/پانسے) کے شائق، چالاک، گَناَدھیکش اور گَناَدھِپ کے نام سے مشہور ہو۔ تم سرخ لباس اور سرخ پھولوں کی مالا پہنتے ہو؛ تم گِریش—پہاڑوں کے مالک ہو اور پہاڑ تمہیں محبوب ہیں۔

Word by Word

• सदा: always
• सदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सदा
• Form: true

• चाराक्षप्रियः: fond of dice (lit. fond of the four-eyed/dice)
• चाराक्षप्रियः: Karta
• Type: Adjective
• Root: चाराक्षप्रिय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• धूर्तः: cunning, crafty
• धूर्तः: Karta
• Type: Adjective
• Root: धूर्त
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• गणाध्यक्षः: leader/president of the gaṇas
• गणाध्यक्षः: Karta
• Type: Noun
• Root: गणाध्यक्ष
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• गणाधिपः: lord of the gaṇas
• गणाधिपः: Karta
• Type: Noun
• Root: गणाधिप
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• रक्तमाल्या-अम्बरधरः: wearing a red garland and garment
• रक्तमाल्या-अम्बरधरः: Karta
• Type: Adjective
• Root: रक्तमाल्याम्बरधर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• गिरिशः: Lord of the mountain (Śiva)
• गिरिशः: Karta
• Type: Noun
• Root: गिरिश
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• गिरिकप्रियः: fond of mountains
• गिरिकप्रियः: Karta
• Type: Adjective
• Root: गिरिकप्रिय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Shiva (Giriśa)
• Gaṇas (Śiva’s attendants)
• Dice (akṣa)
• Red garland (raktamālya)
• Red garments (rakta-ambara)
• Mountains (giri)