Shloka 11
Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)
विराजन्ते विमानस्था दीप्यमाना इवाग्नय: । जिन्हें निमन्त्रित करके बुलाया गया था, वे सब देवता अपनी पत्नियोंके साथ विमानपर बैठकर आते समय प्रज्वलित अग्निके समान प्रकाशित हो रहे थे ।। तान् दृष्टवा मत्युना5<विष्टो दधीचिर्वाक्यमब्रवीत्
Vaiśampāyana uvāca: virājante vimānasthā dīpyamānā ivāgnayaḥ | yān nimantritvā āhūtāḥ te sarve devāḥ sapatnīkāḥ vimāneṣu samāruhya āgacchantaḥ prajvalitāgnisadṛśāḥ prakāśamānā babhūvuḥ || tān dṛṣṭvā mṛtyunāviṣṭo dadhīcir vākyam abravīt |
وَیشَمپایَن نے کہا—وِمانوں پر سوار وہ دیوتا بھڑکتی ہوئی آگ کی مانند روشن و تاباں تھے۔ انہیں دیکھ کر، موت کے سائے میں گرفتار ددھیچی نے یہ کلمات کہے۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the contrast between divine splendor and human (even ascetic) mortality: despite the gods’ radiant arrival, the sage’s awareness of death frames the moment ethically, preparing for speech about duty, sacrifice, or right conduct in the face of impermanence.
Invited gods arrive with their consorts, seated in celestial vimānas and shining like blazing fire. Dadhīci sees them and, being overtaken by the sense/approach of death, begins to address them.