Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

वृत्ति-सत्सङ्ग-दान-धर्म

Livelihood, Virtuous Association, and Ethics of Giving

यक्षाणामीश्वर: श्रीमान्‌ कैलासनिलय: प्रभु: । (शड्खपद्मनिधि भ्यां च ऋछ्धा परमया सह ।) उपासन्त महात्मानमुशना च महामुनि:,इसी प्रकार वहाँ बहुत-से महामनस्वी देवता, अमित तेजस्वी वसुगण, चिकित्सकोंमें श्रेष्ठ महामना अश्विनीकुमार, शंखनिधि, पद्मनिधि तथा उत्तम ऋद्धिके साथ गुह्ुकोंसे घिरे हुए कैलासवासी यक्षपति प्रभुतासम्पन्न श्रीमान्‌ राजा कुबेर तथा महामुनि शुक्राचार्य--ये सभी परमात्मा महादेवजीकी उपासना किया करते थे

bhīṣma uvāca |

yakṣāṇām īśvaraḥ śrīmān kailāsa-nilayaḥ prabhuḥ |

(śaṅkha-padma-nidhibhyāṃ ca ṛddhyā paramayā saha |)

upāsanta mahātmānam uśanā ca mahāmuniḥ |

بھیشم نے کہا—یَکشوں کا سردار، صاحبِ دولت، کوہِ کَیلاش کا باشندہ، بااقتدار ویشروَن (کُبیر) شَنکھ اور پَدْم نامی خزانے (نِدھی) اور اعلیٰ ترین رِدھی کے ساتھ اُس عظیم النفس رب کی پرستش کرتا تھا۔ اور اسی طرح مہامنی اُشنا (شُکرآچاریہ) بھی اُسی دیوتا کی عبادت و آرادھنا کرتا تھا۔

यक्षाणाम्of the Yakshas
यक्षाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयक्ष
FormMasculine, Genitive, Plural
ईश्वरःlord
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीमान्splendid, prosperous
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कैलास-निलयःdweller of Kailasa
कैलास-निलयः:
Karta
TypeNoun
Rootकैलासनिलय
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभुःmaster, sovereign
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
शङ्ख-पद्म-निधिभ्याम्by/with the two treasures (nidhis) Shankha and Padma
शङ्ख-पद्म-निधिभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootशङ्खपद्मनिधि
FormMasculine, Instrumental, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
ऋद्ध्याwith prosperity/fortune (Riddhi)
ऋद्ध्या:
Karana
TypeNoun
Rootऋद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
परमयाsupreme, excellent
परमया:
Karana
TypeAdjective
Rootपरम
FormFeminine, Instrumental, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
उपासन्तेthey worship/attend upon
उपासन्ते:
TypeVerb
Rootउप-आस्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
महात्मानम्the great-souled one
महात्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
उशनाःUshanas (Shukracharya)
उशनाः:
Karta
TypeNoun
Rootउशनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहामुनि
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma (Bhīṣma)
Y
Yakshas (Yakṣa)
K
Kubera (Yakṣādhipa implied by ‘yakṣāṇām īśvaraḥ’)
M
Mount Kailasa (Kailāsa)
S
Shankha-nidhi (Śaṅkha-nidhi)
P
Padma-nidhi (Padma-nidhi)
R
Riddhi (Ṛddhi, personified prosperity)
U
Ushanas/Shukracharya (Uśanā/Śukrācārya)
M
Mahadeva/Shiva (Mahādeva, implied as the object of worship in context)