Shloka 56
Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)
स यज्ञशील: प्रजने निविष्ट: प्राग् ब्रह्मचारी प्रविविक्तचक्षु: । आराधयेत् स्वर्गमिमं च लोक॑ परं च मुक्त्वा हृदयव्यलीकम्,मनुष्य पहले ब्रह्मचर्यका पालन करके संतानोत्पादनके लिये विवाह करे, नेत्र आदि इन्द्रियोंको पवित्र रखे और स्वर्गलोक तथा इहलोकके सुखकी आशा छोड़कर हृदयके शोक-संतापको दूर करके यज्ञपरायण हो परमात्माकी आराधना करता रहे
sa yajñaśīlaḥ prajane niviṣṭaḥ prāg brahmacārī pravivikta-cakṣuḥ | ārādhayet svargam imaṃ ca lokaṃ paraṃ ca muktvā hṛdaya-vyalīkam ||
جنک نے کہا—آدمی پہلے برہماچاری رہ کر حواس کو پاکیزہ اور قابو میں رکھے؛ پھر اولاد کے لیے گِرہستھ زندگی میں قائم ہو کر یَجْن کا پابند بنے۔ دل کی کجی—غم، اضطراب اور باطنی فریب—کو چھوڑ دے، اور اس دنیا اور حتیٰ کہ جنت کی لذتوں کی امید ترک کر کے، پرماتما کی عبادت میں لگا رہے۔
जनक उवाच
Educational Q&A
Janaka teaches a disciplined life-order: begin with brahmacarya and sense-restraint, enter household life for righteous progeny and yajña, but renounce craving for worldly and heavenly rewards; purify the heart and worship the Supreme with inner integrity.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, King Janaka speaks as a teacher, outlining how a person should live—combining social duty (householder responsibilities and yajña) with inner renunciation and purification aimed at the highest good.